Nền kinh tế quốc tế vẫn đang nỗ lực phục hồi sau dịch Covid-19 trong nửa đầu năm 2023 và vẫn còn nhiều trở ngại cần vượt qua. Nhiều yếu tố cực kỳ phức tạp, bất ngờ, khó dự đoán, thậm chí vượt xa dự đoán xảy ra, làm trì hoãn quá trình phục hồi và làm tăng khả năng xảy ra suy thoái kinh tế toàn cầu. Khoảng cách giữa tổng cầu và chi phí sản xuất ngày càng thu hẹp, ảnh hưởng tới hoạt động thương mại, kinh doanh, đầu tư. Mỗi cường quốc kinh tế đều phải vật lộn với những vấn đề riêng của mình bằng những cách tiếp cận khác nhau để phục hồi nền kinh tế của mình.Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn đang nổi lên với những cơ hội kinh doanh tại Việt Nam cho cả nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Tình hình kinh tế thế giới 7 tháng qua

Hoa Kỳ

Nền kinh tế Mỹ đang phải chống chọi với tỷ lệ lạm phát cao qua nhiều đợt tăng lãi suất. Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed), cơ quan chịu trách nhiệm ấn định lãi suất trong 22 năm trước, đã đồng ý tăng lãi suất quỹ liên bang thêm 0,25 điểm phần trăm vào cuối tháng 7. Các nhà phân tích và kinh tế cho rằng Fed đã cực kỳ hiệu quả trong việc cắt giảm lạm phát mà không gây ra suy thoái kinh tế, bất chấp tuyên bố hồi tháng 9 của Chủ tịch Fed Jerome Powell rằng ông không loại trừ khả năng tăng lãi suất khác.

Nền kinh tế Mỹ được dự đoán sẽ chuyển biến tốt hơn từ quý 3 năm 2023 với chi tiêu tiêu dùng là một trong những động lực tăng trưởng chính. Citigroup ước tính rằng các gia đình Mỹ vẫn có 1,4 nghìn tỷ USD tiền tiết kiệm mà họ có thể sử dụng để tiêu tiền bất chấp tín dụng hạn chế do ảnh hưởng của lãi suất cao.

Trung Quốc

Tại Trung Quốc, sau khi thoát khỏi chính sách 'Zero Covid' nghiêm ngặt, thế giới đang kỳ vọng Trung Quốc sẽ phục hồi mạnh mẽ, kéo nền kinh tế thế giới đi đúng hướng. Tuy nhiên, những con số lại chứng minh điều ngược lại. Trái ngược với Mỹ, tỷ lệ lạm phát ở Trung Quốc được ghi nhận ở mức 0%. Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, ghi nhận tốc độ tăng trưởng GDP quý II ảm đạm so với quý I, tỷ lệ thất nghiệp ở giới trẻ đạt mức cao kỷ lục vào tháng 6/2023, xuất khẩu sụt giảm. Những vấn đề này là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự phục hồi chậm chạp của Trung Quốc.

Ngoài ra, doanh số bán lẻ ở Trung Quốc chỉ tăng 0,2% từ tháng 5 đến tháng 6, cho thấy các gia đình đang tiết kiệm hơn trong chi tiêu. Các nhà kinh tế cho rằng sự thận trọng này là dấu hiệu cho thấy khách hàng đang quan tâm đến việc làm của họ và tình trạng của nền kinh tế.

Nga

Ở Nga, bức tranh kinh tế có vẻ khá bất ngờ. Người ta cho rằng nền kinh tế Nga chắc hẳn đã bị tổn hại nặng nề do Nga phải chịu các lệnh trừng phạt kinh tế khắc nghiệt trong cuộc xung đột với Ukraine và bị đuổi khỏi hệ thống thanh toán SWIFT. Tuy nhiên, vào năm 2022, GDP của Nga đã đạt đỉnh 2 nghìn tỷ USD và GDP bình quân đầu người của nước này đã vượt qua 15.000 USD.

Nền kinh tế Nga đang mở rộng thay vì thu hẹp vì hai lý do. Đầu tiên là khi bắt đầu xung đột, giá dầu toàn cầu tăng cao, khiến Nga một lần nữa trở thành nước xuất khẩu năng lượng đáng kể. Thứ hai là Nga đã trải qua lạm phát, giá cả tăng nhanh cũng khiến GDP tăng mạnh.

Tình hình kinh tế Việt Nam 6 tháng qua

Với tình hình kinh tế thế giới hiện nay, Việt Nam cũng phải đối mặt với những tác động không nhỏ từ sự bất ổn địa chính trị toàn cầu, những ảnh hưởng còn sót lại của Covid-19 dẫn đến sự gián đoạn chuỗi cung ứng, lạm phát gia tăng và thiếu đơn hàng xuất khẩu. Tuy nhiên, cơ hội kinh doanh của Việt Nam vẫn chưa hoàn toàn giảm đi khi đất nước vẫn kiên cường với những kết quả tích cực.

Tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam trong nửa đầu năm là 3,72%, mặc dù thấp hơn năm ngoái nhưng vẫn là một con số thống kê đáng khích lệ trước những thách thức mà nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt. So với cùng kỳ năm 2022, CPI bình quân 7 tháng đầu năm nay chỉ tăng ở mức khiêm tốn 3,12%. Đây là chỉ số đầy hứa hẹn cho thấy năm 2023 sẽ đạt mục tiêu đề ra do tốc độ tăng trưởng CPI bình quân có xu hướng giảm dần qua các tháng, tiến tới mục tiêu lạm phát 4,5%.

Theo Tổng cục Thống kê, phần lớn tốc độ tăng trưởng là do bán lẻ hàng hóa và dịch vụ, trong đó tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành tính đến tháng 8 năm 2023 tăng 10,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này cho thấy dù tâm lý người tiêu dùng giảm sút nhưng sức tiêu thụ các mặt hàng thiết yếu vẫn duy trì ở mức cao.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tính đến ngày 20/8/2023, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt khoảng 18,15 tỷ USD, tăng 8,2% so với cùng kỳ năm 2022. Như vậy, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam trong tháng 8/2023 là 1,91 tỷ USD so với 16,24 tỷ USD thu hút trong 7 tháng. Điều này cho thấy cơ hội kinh doanh của Việt Nam tại Việt Nam vẫn chứng tỏ được sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư.

Trong số 21 thành phần kinh tế quốc dân, có 18 thành phần đã nhận được đầu tư từ các nhà đầu tư quốc tế. Với tổng vốn đầu tư xấp xỉ 13 tỷ USD, chiếm khoảng 67,8% tổng vốn đầu tư đăng ký và tăng 14,7% so với cùng kỳ, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đã dẫn đầu.

Với các đối tác FDI đầu tư vào các cơ hội kinh doanh tại Việt Nam, Trung Quốc đứng thứ hai với gần 2,69 tỷ USD, chiếm 14,8% tổng vốn đầu tư, tăng 90,8% so với cùng kỳ. Singapore dẫn đầu với tổng vốn đầu tư hơn 3,83 tỷ USD, chiếm hơn 21,2% tổng vốn đầu tư vào Việt Nam, giảm 15,4% so với cùng kỳ năm 2022. Với tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 2,58 tỷ USD— hơn 14,2% tổng vốn đầu tư—và tăng 73,1% so với cùng thời điểm, Nhật Bản đứng ở vị trí thứ ba. Tiếp theo là Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan và những nước khác.

Masan giữ vững đà gặt hái cơ hội kinh doanh tại Việt Nam

Trong vòng 6 tháng qua, thách thức từ điều kiện kinh tế vĩ mô tác động tiêu cực đến niềm tin của cả người tiêu dùng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, Masan là một trong số ít tập đoàn duy trì được đà tăng trưởng về hiệu quả kinh doanh.

Doanh thu thuần của Masan (MSN) nửa đầu năm 2023 là 37.315 tỷ đồng, tăng 3,6% so với 36.023 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, theo thông tin từ hồ sơ tài chính của Masan, doanh thu WinCommerce (WCM) đã ghi nhận mức tăng 1,5% YoY trong sáu tháng đầu năm 2023 và 2,5% YoY so với cùng kỳ năm ngoái trong khi lợi nhuận nhìn chung được đảm bảo. Điều này mặc dù tâm trạng người tiêu dùng suy giảm đã ảnh hưởng đến năng suất bán hàng. Kết quả khả quan là nhờ nhiều nỗ lực trong việc nâng cấp hình thức cửa hàng phù hợp hơn với từng phân khúc khách hàng cụ thể.

Cơ hội kinh doanh trong lĩnh vực hàng tiêu dùng tại Việt Nam tiếp tục phát triển mạnh mẽ khi Masan Consumer báo cáo mức tăng trưởng doanh thu vượt trội so với cùng kỳ năm ngoái lần lượt là 11,6% và 21,7%. Công ty cũng tạo ra sự phát triển tỷ suất lợi nhuận gộp nhất quán. Trong suốt nửa đầu năm 2023, không đổi ở mức 43,5%.

Trong phần lớn các danh mục sản phẩm, bao gồm đồ gia vị, thực phẩm tiện lợi và các sản phẩm chăm sóc cá nhân và gia đình (HPC), nhu cầu về hàng hóa của MCH đều tăng lên. Các hạng mục này có tốc độ tăng trưởng lần lượt là 21,3%, 7,8% và 52,1% trong 6 tháng năm 2023. Các danh mục này có tốc độ tăng trưởng doanh thu tương ứng là 73,6%, 24,6% và 29,8% trong quý 2 năm 2023.

Triển vọng kinh tế những tháng cuối năm 2023

Theo dữ liệu của Euromonitor, nền kinh tế thế giới được dự đoán sẽ đạt mức tăng trưởng GDP là 2,6% vào cuối năm 2023. Trong năm 2023–2024, các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển sẽ tiếp tục là động lực chính cho sự phát triển kinh tế toàn cầu, một phần nhờ vào đầu tư, du lịch và hoạt động trong nước đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, tiên lượng có sự khác nhau giữa các thị trường và khu vực địa lý. Một số nền kinh tế mới nổi châu Á, bao gồm Ấn Độ, Philippines và Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2023 nhờ xu hướng đầu tư và tiêu dùng thuận lợi.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam sẽ phục hồi trong nửa cuối năm nay và có nhiều dấu hiệu tăng trưởng vào cuối năm. Ngoài ra, theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nền kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng 6,5% trong năm nay. Theo Ngân hàng Standard Chartered, nửa cuối năm sẽ chứng kiến mức tăng trưởng 7%.

Cơ hội và thách thức kinh doanh của Việt Nam là gì

Theo Tiến sĩ Bùi Quang Bình, nền kinh tế Việt Nam hiện đang được thúc đẩy bởi ba trụ cột chính: tiêu dùng trong nước, đầu tư công và công nghiệp, trong đó có xuất nhập khẩu.

Cơ hội kinh doanh của Việt Nam cuối năm nằm ở lĩnh vực xuất khẩu trong lĩnh vực sản xuất. Trước thềm nghỉ lễ, doanh nghiệp FDI chuẩn bị tăng sản lượng. Bằng chứng bao gồm thực tế là, theo S&P Global, dự trữ nguyên liệu đầu vào của doanh nghiệp đã tăng lần đầu tiên kể từ cuối năm 2022 và cả xuất nhập khẩu của Việt Nam đều tăng 2% so với cùng kỳ hàng tháng trong tháng 7. PMI của Việt Nam tăng từ 46,2 trong tháng 6 lên 48,7 trong tháng 7 nhờ đơn hàng xuất khẩu cải thiện tốt hơn và sản xuất công nghiệp tăng 4% so với tháng trước.

Cũng theo kết quả tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, tiêu dùng nội địa cũng là một phần quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của Việt Nam vào cuối năm. Chính phủ đã có những nỗ lực giảm thuế VAT từ 10% xuống 8% cho đến cuối năm nhằm khuyến khích tâm lý và chi tiêu tích cực hơn của người tiêu dùng, tạo cơ hội kinh doanh tốt hơn cho các nhà sản xuất và bán lẻ tại Việt Nam. Ngoài những nỗ lực của chính phủ, các thương hiệu đã, đang và sẽ tiếp tục giới thiệu các sự kiện tiếp thị bắt đầu từ tháng 10 cho đến dịp đón năm mới, Tết Nguyên đán và ngày lễ tình nhân.

Tuy nhiên, vẫn còn một số thách thức để đạt được tốc độ tăng trưởng GDP 6,5%. Đặc biệt, nền kinh tế toàn cầu đang suy thoái nhẹ và nhu cầu toàn cầu về hàng hóa và dịch vụ sụt giảm do lạm phát gia tăng. Điều này dẫn đến sự sụt giảm đơn hàng trong và ngoài nước, làm thu hẹp cơ hội kinh doanh của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất trong nước và tác động đến một số doanh nghiệp chế biến, chế tạo. Ngoài ra, giá trị xuất khẩu giảm, đặc biệt đối với các mặt hàng tiêu dùng, cũng như sản xuất của ngành công nghiệp chế biến.

Việc thiếu nguồn nguyên liệu thô trên toàn cầu và chi phí vận chuyển cao đã đồng thời làm tăng chi phí sản xuất, tác động tiêu cực đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam và gây áp lực lạm phát. Đặc biệt, do Trung Quốc là thị trường xuất nhập khẩu lớn của Việt Nam nên nền kinh tế dù tăng trưởng nhưng vẫn phục hồi chậm đã ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế Việt Nam.

Xét toàn bộ diễn biến hiện tại của kinh tế thế giới và kinh tế Việt Nam cùng với những cơ hội và thách thức trong tương lai, có thể khẳng định rằng cơ hội kinh doanh của Việt Nam tiếp tục dồi dào về cuối năm. Với những chính sách tài khóa phù hợp từ Chính phủ và những chuyển biến tích cực của kinh tế thế giới, Việt Nam sẽ trên đà gặt hái những thành tựu kinh tế lớn.