Việt Nam đã nổi lên như một thỏi nam châm thu hút đầu tư, ngay cả trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất ổn. Bài viết này khám phá bảy yếu tố hấp dẫn khiến Việt Nam trở thành điểm đến không thể cưỡng lại đối với các tập đoàn nước ngoài đang tìm cách phát triển mạnh trong một thị trường năng động. Từ vị trí chiến lược đến nguồn tài nguyên phong phú, cơ sở người tiêu dùng ngày càng tăng và môi trường đầu tư thuận lợi, Việt Nam mang đến rất nhiều cơ hội cho những ai muốn đầu tư vào Việt Nam. Lực lượng lao động trẻ trung và năng động, cùng với việc tham gia tích cực vào các hiệp định thương mại quốc tế, đã củng cố vị thế của mình như một trung tâm đầu tư hàng đầu.

Khả năng phục hồi của Việt Nam: Nam châm thu hút đầu tư toàn cầu trong bối cảnh bất ổn

Thời điểm từ năm 2022 trở lại đây, dù tình hình kinh tế chính trị thế giới có nhiều biến động, nhưng Việt Nam tiếp tục nhận được nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Dễ nhận thấy là tại nhiều tập đoàn và doanh nghiệp tại Việt Nam, tiêu biểu như Masan Group, đã nhận được nguồn vốn FDI từ nhiều nhà đầu tư trên thế giới như Hàn Quốc, Nhật Bản, UAE…

Điểm tích cực là các nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục đặt niềm tin và kỳ vọng vào thị trường Việt Nam. Theo Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu (EuroCham) tại Việt Nam, niềm tin các nhà đầu tư châu Âu đã tăng trở lại nhờ việc Việt Nam kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và nỗ lực điều hành chính sách tiền tệ và tài khoá của Chính phủ.

Số liệu mà Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) công bố giữa tháng 2/2023 cũng cho thấy những đánh giá tích cực của nhà đầu tư nước này về triển vọng đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Theo đó, khoảng 60% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết sẽ mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam trong 1-2 năm tới. Tỷ lệ này đứng đầu ASEAN và xét theo khu vực chỉ đứng sau Ấn Độ, Bangladesh.

Theo số liệu mới nhất từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, từ đầu năm tính đến ngày 20/8/2023, tổng vốn đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần, mua phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài đạt gần 18,15 tỷ USD tăng 8,2% so với cùng kỳ, tăng 3,7 điểm phần trăm so với 7 tháng đầu năm. Lý do nào khiến các nhà đầu tư trên thế giới không ngừng rót vốn đầu tư vào thị trường Việt Nam trong thời gian trở lại đây? Hãy cùng tìm hiểu 7 điểm thuận lợi dành cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam:

Vị trí địa lý

Với vị trí địa lý chiến lược, Việt Nam là một điểm đến hấp dẫn cho đầu tư nước ngoài. Vị trí nằm ở trung tâm Đông Nam Á, gần các thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và các nước ASEAN, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương và xuất khẩu. Có bờ biển dài và cảng biển quan trọng như Hải Phòng, Đà Nẵng, và TP.HCM, tạo lợi thế cho vận chuyển hàng hóa. Với đường bờ biển dài trên 3.260km, khả năng phát triển du lịch cùng với cảnh quan đa dạng, ẩm thực phong phú và văn hóa bản địa phong phú cũng là những yếu tố hấp dẫn vốn đầu tư nước ngoài.

Việt Nam cũng có hệ thống cơ sở hạ tầng phát triển với đường bộ, đường sắt, cảng hàng không hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh và logistics.

Đồng thời, những khu công nghiệp, khu chế xuất tại các tỉnh, thành phố đã được xây dựng khắp cả nước, cung cấp môi trường sản xuất và đầu tư tốt.

Tài nguyên thiên nhiên

Kể từ khi bắt đầu thăm dò dầu khí ngoài khơi vào những năm 1970, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu ròng dầu thô, ngoài ra trữ lượng khí đốt và dầu mỏ, trữ lượng than và khai thác thủy điện cung cấp các nguồn năng lượng sẵn có khác.

Khoáng sản ở Việt Nam bao gồm quặng sắt, thiếc, đồng, chì, kẽm, niken, mangan, đá cẩm thạch, titan, vonfram, bôxít, graphit, mica, cát silica và đá vôi. Trong các mỏ đang khai thác kim loại quý kể trên, có thể kể đến mỏ đa kim Núi Pháo thuộc Masan High-Tech Materials, công ty thành viên của Tập đoàn Masan, nằm tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên được biết đến với trữ lượng lớn nhất cả nước và lớn thứ ba thế giới.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp ra thị trường thế giới với tư cách là nước xuất khẩu hạt tiêu lớn nhất thế giới, nước xuất khẩu cà phê và gạo lớn thứ hai, và nước xuất khẩu hạt điều lớn thứ ba cùng các sản phẩm khác. Ngoài ra, các cảng biển nổi tiếng như Hải Phòng, Đà Nẵng và TP.HCM cung cấp nền tảng cho hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu.

Thị trường nhiều tiềm năng

Trong vòng 10 năm qua, Việt Nam luôn giữ được tỷ lệ tăng trưởng GDP cao trên trung bình toàn cầu, ổn định ở mức 5,9% và không bị ảnh hưởng nhiều bởi đại dịch COVID-19. Đầu tư vào Việt Nam mang lại lợi ích từ sự gia tăng của thị trường tiêu dùng lớn với hơn 99 triệu dân (số liệu ước tính của Liên Hợp Quốc năm 2023), tăng cường nhu cầu về sản phẩm và dịch vụ đa dạng.

Đáng chú ý, sự tăng trưởng kinh tế này đã dẫn đến sự tăng lên đáng kể về thu nhập, tạo ra một tầng lớp trung lưu mới, chủ yếu tập trung ở các khu vực đô thị. Theo số liệu của McKinsey, hơn 30 triệu người tiêu dùng Việt Nam hiện nay thuộc tầng lớp trung lưu này, thể hiện sức mua sắm gia tăng và ước vọng của họ. Nền kinh tế Việt Nam cũng đang chuyển từ mô hình dựa vào nguồn nhân lực sang mô hình dựa vào sáng tạo và công nghệ, mở ra nhiều cơ hội mới.

Cuộc khảo sát của PwC mang tên Báo cáo hành vi toàn cầu của Việt Nam - Người tiêu dùng thích nghi với thị trường biến đổi được công bố vào tháng 4 vừa qua đã ghi nhận xu hướng này, cho thấy rằng 66% người tiêu dùng Việt Nam tỏ ra lạc quan về triển vọng tài chính tương lai của họ. Sự lạc quan này thúc đẩy xu hướng tiêu dùng cho việc cải thiện lối sống, chẳng hạn như du lịch, hoạt động giải trí và sản phẩm cao cấp.

Ổn định và an toàn

Sau gần 50 năm hòa bình và phát triển, Việt Nam đã trở thành một trong những điểm đến đầu tư tin cậy của nhiều quốc gia do sự ổn định và nhất quán về chính trị. Trong khi những nước xung quanh khu vực, với trình độ phát triển tương tự gặp nhiều bất ổn về chính trị - xã hội, Việt Nam vẫn là điểm sáng được các nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn bởi tính ổn định và an toàn về an ninh.

Việt Nam là một nhà nước độc đảng được điều hành bởi sự lãnh đạo tập thể của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản, Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch nước. Chính sách được Đại hội Đảng quy định 5 năm một lần và được điều chỉnh hai lần một năm bởi các cuộc họp toàn thể của Ban Chấp hành Trung ương. Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện và quản lý các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của các cơ quan nhà nước.

Tiếp theo sau là các Bộ chịu trách nhiệm thực thi quyền lực nhà nước trong ngành, lĩnh vực nhất định. Ủy ban nhân dân (tỉnh, huyện, xã) điều hành các công việc quản lý trên phạm vi địa bàn hành chính của mình, quản lý, chỉ đạo, điều hành hoạt động hàng ngày của các cơ quan nhà nước ở địa phương và thực hiện các chính sách của Hội đồng nhân dân và các cơ quan nhà nước cấp trên. Trong đại dịch COVID-19 vừa qua, sự quản lý tốt của Chính phủ và đồng lòng của người dân Việt Nam đã giúp đất nước đạt hiệu quả trong việc kiểm soát dịch bệnh, duy trì hoạt động kinh doanh và sản xuất.

Các chính sách khuyến khích của Chính phủ

Chính phủ Việt Nam đưa ra một số ưu đãi cho các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, cụ thể bao gồm:

Ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp

Áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm, trong đó được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 4 năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo đối với các doanh nghiệp FDI đầu tư tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khu kinh tế, khu công nghệ cao. Ngoài ra, thu nhập doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư thuộc một số lĩnh vực đặc thù như bảo vệ môi trường; công nghệ cao, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; giáo dục – đào tạo, xã hội hóa… cũng được hưởng mức ưu đãi này.

Ưu đãi đầu tư về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu

Các doanh nghiệp nước ngoài được miễn thuế đối với hàng hóa tạm nhập, tái xuất hoặc tạm xuất, tái nhập cũng như được xem xét hoàn thuế và giảm thuế trong các trường hợp theo luật định. Chính phủ Việt Nam cũng miễn thuế đối với một số loại hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định của dự án đầu tư vào lĩnh vực được ưu đãi về thuế nhập khẩu hoặc địa bàn được ưu đãi về thuế nhập khẩu, dự án đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA).

Ưu đãi cho nhà đầu tư nước ngoài về đất đai

Những ưu đãi của Chính phủ Việt Nam dành cho nhà đầu tư FDI bao gồm: miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước cho cả thời hạn thuê và miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước có thời hạn sau thời gian xây dựng cơ bản.

Ưu đãi đầu tư cho nhà đầu tư nước ngoài đối với khu công nghiệp, khu kinh tế

Khu công nghiệp và khu kinh tế là 2 địa bàn được nhận ưu đãi đầu tư theo Điều 22, Nghị định 35/2022/NĐ-CP, nhà đầu tư FDI sẽ được trừ chi phí đầu tư xây dựng, vận hành, mua, thuê nhà ở, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng cho người lao động làm việc khi xác định thu nhập chịu thuế. Đối với nhà đầu tư FDI có dự án đầu tư trong khu công nghiệp, khu kinh tế được cơ quan nhà nước có thẩm quyền hỗ trợ thực hiện các thủ tục hành chính về đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, xây dựng, môi trường, lao động, thương mại theo cơ chế “một cửa, tại chỗ”, hỗ trợ về tuyển dụng lao động và các vấn đề có liên quan khác trong quá trình triển khai thực hiện dự án.

Lực lượng lao động trẻ, năng động

Quy mô dân số của Việt Nam hiện đứng thứ 15 thế giới, tốp 3 khu vực Đông Nam Á và hiện đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, với tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động cao. Theo các nhà nhân khẩu học, cơ cấu dân số vàng là thời kỳ mà tỷ lệ những người từ 15 tuổi đến 64 tuổi (những người có thể có khả năng lao động) từ chiếm 66% tổng số dân trở lên. Thời kỳ dân số vàng, ước tính trong khoảng 30-35 năm là cơ hội “có một không hai” để Việt Nam phát triển kinh tế-xã hội.

Tính đến cuối năm 2022, hiện tỷ lệ người từ 15 đến 64 tuổi của Việt Nam là 67,5%, như vậy với quy mô khoảng 100 triệu dân như ở thời điểm hiện tại, số người có khả năng lao động tương ứng là 67,5 triệu. Tuy nhiên, có tới 73,8% số người trong độ tuổi lao động không có trình độ chuyên môn kỹ thuật; chỉ 26,2% lao động có chuyên môn kỹ thuật (trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, đại học). Mức thu nhập bình quân vì vậy cũng ở mức thấp, tạo nên cơ chế cạnh tranh, đặc biệt là với những ngành đòi hỏi số lượng lao động lớn như dệt may, da giày, sản xuất điện thoại di động…

Tham gia nhiều hiệp định thương mại

Một dấu hiệu cho thấy sự cởi mở đối với nền kinh tế toàn cầu là ngày càng nhiều hiệp định thương mại mà Việt Nam tham gia ký kết nhằm tự do hoá thị trường đầu tư, kinh doanh hơn. Theo Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI), tính đến tháng 8 năm 2023, Việt Nam đã tham gia 16 FTA, trong đó có thể kể đến: AFTA với khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), EVFTA với Liên minh Châu Âu… Ngoài ra, Việt Nam cũng ký kết các hiệp định thương mại song phương và đa phương với các nền kinh tế lớn khác như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc...